Trái ngọt ven sông
Những ngày đầu tháng 8, dọc các tuyến đường qua Bình Yên, Khánh Bình, Phú Gia, những vườn bưởi trụ sai quả tạo nên màu xanh nổi bật bên dòng Thu Bồn. Trước đây, nhiều diện tích chủ yếu trồng khoai, sắn, bắp, chuối... hiệu quả không cao. Những năm gần đây, người dân mạnh dạn cải tạo vườn tạp, chuyển sang trồng cây ăn quả, trong đó bưởi trụ Đại Bình được lựa chọn.
Ông Trần Văn Ly (thôn Bình Yên) là một trong những người đầu tiên đưa giống bưởi trụ Đại Bình về trồng tại địa phương. Hơn 20 năm trước, ông cải tạo 2.000m² vườn tạp để trồng bưởi. Thấy cây hợp đất, cho hiệu quả khá, ông tiếp tục mở rộng diện tích và tìm hiểu kỹ thuật chăm sóc.
Đến nay, gia đình ông có 4 khu vườn, tổng diện tích khoảng 12.000m², với 200 gốc bưởi trụ Đại Bình, 300 gốc bưởi da xanh cùng nhiều loại cây ăn quả khác. Theo ông Ly, nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật, năm nay bưởi cho năng suất khá, quả to, mọng nước, vị ngọt và được khách hàng ưa chuộng.
“Phần lớn bưởi sau thu hoạch được bán cho khách đến tham quan, mua tại vườn. Số còn lại gia đình thu hái, đưa ra Hội An, Đà Nẵng và một số địa phương khác tiêu thụ” - ông Ly nói.
Cách đó không xa, gia đình ông Trần Duy Nghiêm có hơn 200 gốc bưởi trụ Đại Bình trên diện tích hơn 1ha. Trong đó, khoảng 50 cây đã được trồng hơn 20 năm. Năm nay, thời tiết thuận lợi, bưởi ra quả nhiều, dự kiến cho năng suất cao. Những năm trước, dù năng suất chưa cao, vườn bưởi vẫn mang lại cho gia đình hơn 200 triệu đồng. Với giá bán khoảng 25.000 đồng/kg, ông Nghiêm kỳ vọng vụ này tiếp tục cho nguồn thu khá.
Hiệu quả từ mô hình của ông Ly lan tỏa sang các làng Khánh Bình, Phú Gia, và một số khu vực ven sông Thu Bồn. Nhiều hộ dân cũng đang mở rộng diện tích bưởi trụ sau khi nhận thấy hiệu quả kinh tế từ mô hình này. Những khu vườn được đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm nước, bón phân hữu cơ và chăm sóc theo hướng an toàn đã góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm.
Bà Phan Thị Hiền (thôn Phú Gia), người có nhiều năm gắn bó với kinh tế vườn, cho rằng điều người trồng bưởi cần nhất hiện nay là đầu ra ổn định.
“Chúng tôi mong không chỉ bán được trái bưởi mà còn nâng được giá trị sản phẩm. Muốn vậy phải có thương hiệu, quy trình sản xuất thống nhất và thị trường ổn định để người dân yên tâm đầu tư” - bà Hiền chia sẻ.
Xây thương hiệu bưởi trụ
Dù có lợi thế về đất đai, nguồn nước và chất lượng trái, bưởi trụ Quế Phước vẫn chưa phát huy hết giá trị. Sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết, đầu ra phần lớn phụ thuộc thương lái. Trong khi đó, vùng đất phù sa ven sông Thu Bồn với nguồn nước dồi dào, khí hậu thuận lợi tạo cho trái bưởi vị ngọt thanh, mọng nước, hương thơm đặc trưng - lợi thế để địa phương hình thành vùng chuyên canh, xây dựng thương hiệu.
Theo ông Ly, nhiều nhà vườn ở Bình Yên hiện vẫn gặp khó trong tiêu thụ. Thương lái chủ yếu đến tận vườn thu mua, giá dao động 10.000 - 20.000 đồng/kg, tùy kích cỡ và mẫu mã trái. Những quả to, đẹp thường được ưu tiên thu mua, trong khi sản phẩm không đồng đều khiến đầu ra chưa ổn định.
“Chúng tôi mong các cấp, ngành quan tâm hỗ trợ liên kết sản xuất, tìm đầu ra ổn định để người dân yên tâm đầu tư, mở rộng diện tích và nâng cao giá trị cây bưởi” - ông Ly nói.
Bà Bùi Thị Kim Hương (thôn Bình Yên) hiện có 8 sào đất trồng bưởi, với khoảng 30 cây bưởi da xanh và gần 30 cây bưởi trụ Đại Bình. Vụ bưởi năm ngoái, dù năng suất không cao, gia đình vẫn thu hơn 20 triệu đồng.
“Bưởi cho thu nhập khá hơn nhiều loại cây trồng khác nhưng giá bán chưa tương xứng với công trồng và chăm sóc. Bưởi da xanh có thể bán theo nhu cầu khách hàng, trong khi bưởi trụ chủ yếu tiêu thụ qua thương lái nên giá cả còn phụ thuộc thị trường” – bà Hương cho hay.
Theo thống kê, toàn xã hiện có khoảng 80 mô hình vườn kiểu mẫu, tổng diện tích hơn 15ha, trồng nhiều loại cây ăn quả như bưởi trụ Đại Bình, bưởi da xanh, sầu riêng, măng cụt, ổi... Trong đó, bưởi trụ đang được xác định là một trong những cây trồng chủ lực của vùng kinh tế vườn ven sông Thu Bồn.
Ông Nguyễn Văn Lanh - Phó Chủ tịch UBND xã Quế Phước cho biết, cùng với giá trị kinh tế, những vườn bưởi ven sông Thu Bồn có lợi thế để phát triển du lịch sinh thái, gắn tham quan nhà vườn với thưởng thức trái cây và trải nghiệm đời sống địa phương. Địa phương sẽ, tổ chức sản xuất, chuẩn hóa chất lượng và xây dựng liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, nâng cao giá trị, mở rộng thị trường, từng bước đưa bưởi trụ Quế Phước trở thành sản phẩm đặc trưng của vùng ven sông Thu Bồn.
“Thời gian tới, xã sẽ hỗ trợ người dân cải tạo vườn, ứng dụng kỹ thuật, xây dựng vùng sản xuất tập trung; từng bước đăng ký nhãn hiệu, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã để mở rộng thị trường, hướng đến xây dựng sản phẩm OCOP bưởi trụ Quế Phước” - ông Lanh nhấn mạnh.