Tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Quế Lâm (cũ), lực lượng chức năng khẩn trương lấy mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN. Từng phần mộ được rà soát, đối chiếu hồ sơ, lấy mẫu, niêm phong và bàn giao theo đúng quy trình. Trước những hàng bia mộ, nhiều thân nhân xúc động dõi theo, mong sớm xác định danh tính, đưa người thân trở về sau hàng chục năm.
Ông Vũ Văn Minh (66 tuổi, phường Bắc An Phụ, TP.Hải Phòng) là con liệt sĩ Vũ Xuân Đáp, hy sinh ngày 5/1/1970 tại Bệnh viện 80 Khe Khế, xã Quế Lâm (cũ). Đây là lần thứ tư ông trở lại chiến trường xưa để thắp hương cho cha và đồng đội.
“Gia đình tôi đã chờ đợi nhiều năm. Việc lấy mẫu ADN mang lại niềm hy vọng rất lớn. Chúng tôi mong sớm xác định được danh tính và nơi an nghỉ của cha mình” - ông Minh chia sẻ.
Cũng từ Hà Nội trở lại Quế Phước, ông Nguyễn Bằng thắp hương cho anh trai - liệt sĩ Nguyễn Minh Kim, hy sinh ngày 3/9/1974 tại Bệnh viện Quân khu 5, từng an táng tại khu vực Nà Lau, sau đó được quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ xã Quế Lâm (cũ). Gia đình ông Bằng có 10 anh chị em, trong đó 8 người từng tham gia quân ngũ. Nay chỉ còn ông đủ sức khỏe trở lại chiến trường xưa, thực hiện lấy mẫu ADN thân nhân.
“Nếu xác định được nơi an nghỉ của anh, đó sẽ là niềm an ủi và hạnh phúc rất lớn đối với gia đình sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi” - ông Bằng nói.
Theo ông Phan Thanh Thanh - Phó Chủ tịch UBND xã Quế Phước, địa phương hiện có 1.635 phần mộ liệt sĩ tại 3 nghĩa trang, trong đó 1.412 phần mộ chưa xác định được thông tin. Quế Phước phấn đấu hoàn thành 100% việc lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin trước ngày 10/10/2026; hoàn thành số hóa, cập nhật dữ liệu trước ngày 31/12/2026 và lấy mẫu 1.412 hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính trước ngày 27/7/2027.
Đến nay, các lực lượng đã khai quật 188 phần mộ, thu được mẫu hài cốt tại 93 phần mộ để phục vụ giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ.
“Công tác lấy mẫu được triển khai theo quy trình thống nhất, chặt chẽ. Từng phần mộ được rà soát, đối chiếu, ghi nhận thông tin, lấy mẫu và số hóa dữ liệu theo quy định, bảo đảm tính chính xác, khoa học và thể hiện sự tri ân, tôn kính đối với các anh hùng liệt sĩ. Qua đó, góp phần từng bước đưa những liệt sĩ chưa xác định được danh tính trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình” – ông Thanh nói.
Song song với lấy mẫu ADN, Ban CHQS các xã Quế Phước phối hợp Hội Cựu chiến binh và các lực lượng đẩy mạnh khảo sát, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Là địa bàn từng diễn ra nhiều trận đánh ác liệt, người dân địa phương vẫn lưu giữ nhiều thông tin, ký ức về nơi hy sinh, an táng liệt sĩ. Đây là những manh mối quý để lực lượng chức năng rà soát, xác minh và tổ chức tìm kiếm.
Ông Trương Cam (sinh năm 1938, thôn Thạch Bích) cho biết người dân luôn cố gắng lưu giữ thông tin về các trận đánh, nơi chôn cất liệt sĩ để cung cấp cho lực lượng chức năng.
“Ai cũng mong góp một phần công sức để giúp tìm được các liệt sĩ. Nếu thông tin mình cung cấp có thể giúp xác định nơi an nghỉ của các anh thì đó là điều rất ý nghĩa” - ông Cam chia sẻ.
Thiếu tá Bùi Xuân Hùng, Chính trị viên phó Ban CHQS xã Quế Phước, cho biết địa phương thành lập 3 tổ tuyên truyền, vận động người dân cung cấp thông tin với phương châm “đến từng nhà, hỏi từng người, ghi nhận từng thông tin”.
Qua vận động, người dân đã cung cấp 10 nguồn tin liên quan các vị trí nghi có mộ liệt sĩ, trong đó có khu mộ tại Thạch Bích, khu vực Hòn Kẽm từng có bệnh xá cấp cứu, trong rừng, khe suối, khu vực Nà Lau và Mỹ Cưa, và một số khu vườn của người dân tại các thôn Bình Yên, Phước Hội. Các nguồn tin đang được rà soát, xác minh, khảo sát thực địa phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Theo bà Tào Thị Tố Điểm - Chủ tịch UBND xã Quế Phước, lấy mẫu ADN, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt, thể hiện trách nhiệm và đạo lý tri ân của địa phương đối với các anh hùng liệt sĩ và gia đình người có công.
“Mỗi mẫu ADN được lấy là thêm một cơ hội xác định danh tính liệt sĩ. Đó cũng là cách thế hệ hôm nay tiếp nối đạo lý ‘Uống nước nhớ nguồn’, tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc” - bà Điểm nhấn mạnh.